Konijn

Inleiding

Het konijn behoort tot de orde der Lagomorpha (=haasachtigen) en niet, zoals veel mensen denken, tot de knaagdieren. Het verschil zit hem in de stifttandjes die achter de boven snijtanden van het konijn staan (zie afbeelding). Knaagdieren hebben deze stifttanden niet.

Konijnen zijn meestal altijd vriendelijke dieren, ook voor kinderen, maar sommige konijnen kunnen bijterig of krabberig zijn. Meestal begint dit als het konijn geslachtsrijp wordt (rond de 3-4 maanden), het konijntje dat daarvoor schattig en lief was is dan dominant geworden en niet meer zo lief!

Verder is een konijn territoriaal: het zal zijn hok zal verdedigen als je hem daaruit probeert op te pakken

Waarom eet een konijn zijn eigen keutels op

Dit is nodig omdat niet alle voedingsstoffen en energie bij de eerste darmpassage uit het voer gehaald kunnen worden. Grote onverteerbare delen worden onmiddellijk uitgepoept. Dit zijn de gewone droge harde keutels. De overige kleinere deeltjes worden eerst achtergehouden en bewerkt in de blinde darm: het caecum. Deze keutels worden in groepjes uitgescheiden en rechtstreeks uit de anus opgegeten door het konijn. Bij de tweede passage door de darmen worden alle stoffen die nodig zijn uit deze keutel gehaald.


Gewone keutels
Deze zijn groot, stevig van vorm en licht van kleur. Het is normaal als je die in grote hoeveelheden ziet liggen.

Blindedarmkeutels
Deze zijn klein, zacht en donker van kleur.

Als het goed is zie je deze keutels niet. Ze worden gelijk opgegeten.Indien het konijn teveel konijnenvoer (korrels) krijgt, krijgt het dermate veel energie binnen dat het zijn eigen poep niet meer zal opeten! De caecumkeutels zitten dan aan de kont geplakt en er wordt ten onrechte gedacht aan een probleem met de ontlasting terwijl het een voedingsprobleem is.

Lees bij het hoofdstuk voeding over de juiste hoeveelheid en het goede soort voer.



   

Huisvesting en verzorging

Omdat een konijn veel beweging nodig heeft is het verstandig om een ruime kooi of een ruim hok te nemen. Of bij een kleiner hok de mogelijkheid te geven om ook het hok uit te kunnen door middel van een buitenren of dat ze de kamer in kunnen lopen (dit is belangrijk om vechten te voorkomen).

  • Binnen of buiten
  • Loslopen door de kamer
Konijnen kunnen zowel binnen als buiten gehuisvest worden mits het buitenhok bescherming biedt tegen regen, zon en wind.

Als u het konijn buiten houdt dan is een buitenhok met een ren het leukste voor het konijn zodat het 'vrij' kan rondlopen.

Let er hierbij op dat katten en honden niet in de ren kunnen komen en dat het konijn zich niet uitgraaft.

Een konijn dat binnen gehuisvest wordt vindt het leuk om af en toe door de kamer te lopen. Let er wel op dat konijnen knagen ook leuk vinden, dus denk aan meubels en elektriciteitsdraden.
Zindelijk te maken?

Konijnen zijn van nature zindelijke dieren waarbij ze in de kooi meestal een hoekje uitkiezen om hun behoefte te doen. Hierdoor kan een konijn geleerd worden om op de kattenbak te plassen als het vrij in huis rondloopt. Vaak belonen met iets lekkers helpt hierbij.

2 of 1?

Een konijn is een gezelschapsdier en is gewend om in groepen te leven. Dit betekent dat het niet graag alleen is. Als u niet veel thuis bent is het dus gezelliger voor het konijn om 2 konijnen bij elkaar te houden.

Wat zet je dan bij elkaar?

Een mannetje en vrouwtje samen is de beste keus!
Konijnen kunnen goed samen gehuisvest worden maar door seksueel gedrag van konijnen onderling kan onrust ontstaan. Ook is er het gevaar dat je ongewenste nakomelingen kunt krijgen!
Een konijn kan ook samen met een cavia gehouden worden, maar het is beter om twee konijnen bij elkaar te zetten. Denk er ook aan dat een konijn ander voer nodig heeft dan een cavia.

Kan een konijn iets leren?

Konijnen kunnen leren wat ze wel en niet mogen. Doe dit via belonen met iets lekkers en niet via slaan. Herrie maken of een klopsignaal geven op de grond kan helpen om uw konijn iets af te leren.

Verzorging van de vacht

Konijnen verzorgen hun eigen vacht door zich dagelijks te wassen. Er kunnen dan veel haren in de maag en darmen terecht komen waardoor problemen kunnen ontstaan. Voorkom dit door het konijn dagelijks te kammen, vooral de langharige konijnen.


Vaccinatie

Er zijn 2 veel voorkomende virusinfecties bij het konijn: Myxomatose en VHS (=RHD). Deze virusziektes hebben helaas bijna altijd een dodelijke afloop. Er is geen goed werkende therapie, daarom is voorkomen door een vaccinatie zo belangrijk!

  • Myxomatose
  • VHS

Myxomatose wordt veroorzaakt door een virus (Myxomavirus, een virus behorend tot de pokkenvirussen). Myxomatose wordt met name verspreid door stekende insecten zoals vlooien, muggen en vliegen. Ook is besmetting via direct contact met besmette dieren of materialen mogelijk.

Symptomen

De tijd tussen besmetting en de eerste symptomen (=incubatietijd) is enkele dagen tot 2 weken. De ziekte kenmerkt zich door zwelling van de oogleden, mond en anus.
Doordat de oogleden erg gezwollen raken kan het konijn niet meer zien en wordt als het ware blind. Wilde konijnen vormen zo een gemakkelijke prooi voor roofdieren.

Er ontstaan knobbels in de huid (myxomen). Voornamelijk op de oren, rond de mond en op de rug.

Na enkele dagen ontstaat er een longontsteking waaraan het konijn zal overlijden. Myxomatose is net als VHS (het Viraal Haemoragisch Syndroom) een dodelijke aandoening: na besmetting zal het dier meestal sterven. In het wild zal maar 5-10% van de besmette konijnen de ziekte overleven. Bij tamme konijnen die goed behandeld worden ligt dit percentage iets hoger.

Hoe kun je de ziekte voorkomen

  • Probeer insecten te weren uit de hokken door het gebruik van horren of fijnmazig gaas.
  • Bestrijd vlooien met behulp van advantage of stronghold. Voorkom contact met egels, katten en honden, deze kunnen de vlooien overbrengen.
  • Zorg voor een goede hygiëne. Zeker als u meerdere konijnen in verschillende hokken heeft.
  • Zorg bij verdenking van myxomatose dat konijnen geen onderling contact hebben. Let er ook op dat materialen zoals voerbakken en dergelijke goed gescheiden blijven. Geef ieder konijn of konijnenpaar zijn eigen voerbak en drinkfles.
  • Vaccineer uw konijn preventief tegen de ziekte (dit moet 2x per jaar).
  • Voorkomen is beter dan genezen!

Het Viraal Haemorrhagisch Syndroom (=VHS), wordt ook wel Rabbit Haemorrhagic Disease (RHD) genoemd.
VHS is een zeer besmettelijke en vaak dodelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een calicivirus.

De ziekte verspreidt zich via direct contact tussen konijnen, maar ook via mest, insecten (zoals vliegen) en besmet materiaal (zoals kooien en drinkflesjes). Let op: ook vers geplukt gras kan besmet zijn, zeker op plaatsen waar wilde konijnen komen. Realiseer je dat je ook via schoenzolen het virus kan overdragen.

Symptomen

Na een incubatietijd van 1-3 dagen kunnen de eerste symptomen optreden. Het konijn wordt depressief, eet niet meer, raakt benauwd, krijgt koorts, schreeuwt en tandenknarst. In het laatste stadium van de ziekte zie je vaak schuimige bloederige neusuitvloeiing.

Meestal sterft het konijn snel aan bloedingen in het lichaam. Deze bloedingen treden met name op in de darmen.
Het zijn deze bloeding waaraan de ziekte zijn naam heeft te danken: hemorrhagisch betekent bloed.

De ziekte gaat echter niet altijd gepaard met bloedingen. Er is ook een vorm waarbij het konijn plots dood neervalt zonder eerst andere symptomen te hebben vertoond

Hoe kunt u uw konijn beschermen tegen VHS

  • hygiëne: zorg voor schone hokken en voederbakken
  • vaccinatie
  • pluk geen gras op plaatsen waar ook wilde konijnen kunnen komen


Voeding

De juiste hoeveelheid konijnenvoer is van levensbelang voor je konijn!konijn

Een diëet voor het konijn moet aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • onbeperkt hooi
  • 20 gram konijnenvoer (korrels) per kilogram lichaamsgewicht
  • groenvoer

Uitleg van het juiste voer voor een konijn

Onbeperkt hooi van goede kwaliteit.

Konijnen hebben een grote blinde darm waarin ze veel voedsel kunnen opslaan. Hierdoor kan een konijn veel ruwvoer verwerken (= bijvoorbeeld hooi en gras).

Geef je konijn onbeperkt hooi oftewel ad lib => het konijn mag zoveel hooi krijgen als dat het wil of kan eten.  Eet het konijn veel biks dan zal het te weinig hooi eten en daardoor kan het snel last krijgen van zijn darmen.

Ruwvoer bevat vezels en deze zijn van belang voor een goede darmwerking. Krijgt een konijn onvoldoende ruwvoer dan zal het problemen krijgen met zijn darmstelsel. De darm kan stil gaan liggen en er ontstaat een paralytische ileus.

Geef korrels in plaats van gemengde granen.

Geef liever geen gemengde granen omdat het konijn dan selectief gaat eten. Het eet alleen de lekkere dingen op en niet de biks die het nodig heeft en krijgt daardoor niet alle voedingsstoffen binnen. Vooral calcium is hierbij van belang. Een tekort aan calcium geeft tand en kiesproblemen. Het bot wordt zachter en de gebitselementen raken los te zitten.

De hoeveelheid biks is heel belangrijk!

De aanbevolen hoeveelheid biksvoer per dag is: 20 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag.


Geef niet teveel konijnenvoer, want dan wordt er niet genoeg hooi gegeten!


Geef niet teveel konijnenvoer, want dan worden de blindedarmkeutels niet opgegeten!

Blindedarmkeutels, zijn klein, zacht en donker van kleur. Als het goed is zie je deze keutels niet. Ze worden gelijk opgegeten.

Indien het konijn teveel konijnenvoer (biks, korrels) krijgt, krijgt het dermate veel energie binnen dat het zijn eigen poep niet meer zal opeten! De caecumkeutels zitten dan aan de kont geplakt en er wordt ten onrechte gedacht aan een probleem met de ontlasting terwijl het een voedingsprobleem is. Lees bij het hoofdstuk voeding over de juiste hoeveelheid en het goede soort voer.

Als het konijn niet zijn blindedarmkeutels opeet kleven deze vast aan hun poep. Dit geeft een vieze poep.

Vaak wordt er gedacht dat er diarree aanwezig is, maar er is gewoon een voedingsprobleem doordat de eigenaar teveel konijnenvoer aan het konijn geeft. Daarbij is er het gevaar dat er vliegen kunnen komen die hun eitjes in deze poep leggen. Uit deze eitjes ontstaan maden en deze maden kunnen de huid aantasten.

Dit probleem is eenvoudig te voorkomen door de juiste hoeveelheid konijnenvoer te geven. Hiermee dwing je je konijn als het ware om de blindedarmkeutels op te eten.


Geef niet teveel konijnenvoer, want dan wordt het veel te dik!

Als een konijn teveel of zelfs onbeperkt konijnenvoer kan (of mag) eten wordt het veel te dik. Je konijn is te dik als de ribben niet meer te voelen zijn als je de borstwand navoelt. Ook heeft er zich dan een grote wam gevormd. De wam is een vetplooi tussen de kin en de borstingang.

Het te dikke konijn op de foto hieronder woog 3,95 kg. Dit kwam omdat zij veel biks mocht eten. Het andere konijn is even groot en weegt 1,9 kg hetgeen een normaal gewicht is voor een konijn van een dergelijk formaat.

Geef niet teveel konijnenvoer, want dan kan er blaaszand ontstaan!

3 soorten groenvoer per dag. Let op dat u niet teveel groenvoer in 1 keer aanbiedt en laat het konijn aan iedere groente wennen (geef maximaal 50-100 gram per kg lichaamsgewicht aan per dag). Ook zijn sommige soorten niet goed voor het konijn.

Een konijn mag geplukt gras hebben maar geef niet teveel als het konijn het nog niet gewend is.
Let op: Pluk geen gras op plaatsen waar wilde konijnen komen omdat dit gras besmet kan zijn met VHS!!!

Geef geen gemaaid gras, dit gaat namelijk erg snel achteruit in kwaliteit.
Fruit mag het konijn eten echter niet teveel omdat de suikers het konijn dik maken. Teveel fruit kan ook diarree geven.
Een korstje brood mag natuurlijk ook, maar hier geldt ook weer met mate.

Voldoende vers drinkwater. Geef liever geen snoepjes of knabbelstaafjes die in de dierenwinkel verkocht worden. Ze maken het konijn vaak dik. Geef ze liever wat groente of fruit om ze te verwennen.

Lik- en knaagstenen kunnen blaasproblemen, zoals blaasstenen, geven, geef deze daarom niet!

  • Groenten die geschikt zijn voor uw konijn
  • Groenten die NIET geschikt zijn voor uw konijn

  • broccoli
  • basilicum
  • boerenkool
  • waterkers
  • paksoi
  • wortel+loof
  • andijvie
  • witlof
  • peterselie (niet teveel)
  • paardebloemen
  • selderij (niet te veel)
  • zuring (zeer beperkt)
  • mosterdblaadjes
  • weegbree
  • romeinse sla
  • wilde archillea
  • spinazie (beperkt)

  • Bieslook
  • Prei
  • Ui
  • Knoflook
  • Rabarber
  • Kool
  • Aardappel(schillen)

 


Blaas en voortplanting

Blaasproblemen bij het konijn

Vaak komt een eigenaar met de klacht dat het konijn rode of oranje urine heeft. Gelukkig is er dan vaak geen blaasontsteking, maar is de urine rood verkleurd door kleurstoffen in de voeding.

Voortplanting bij het konijn

Konijnen zijn vruchtbaar vanaf 3-5 maanden oud. Een vrouwtje kan gedekt worden van zodra ze vruchtbaar is. Wij raden dan ook aan vanaf die leeftijd de mannetjes en vrouwtjes van elkaar te scheiden.

Als een konijn gedekt is duurt de dracht tussen de 29 en 33 dagen.

Sterilisatie/castratie

Het is aan te raden om vrouwelijke konijnen te laten steriliseren. U verkleint hiermee de kans dat uw konijn op latere leeftijd een baarmoedertumor krijgt. U kunt uw konijn vanaf de leeftijd van 6 maanden laten steriliseren.

Ook is het aan te raden om mannetjes te castreren: niet gecastreerde mannetjes kunnen namelijk agressief worden naar soortgenoten en/of naar de eigenaar. Ook kunnen zij gaan sproeien in huis.


Ziekte

Wat kunt U waarnemen als een konijn ziek is (Indien U een van deze symptomen waarneemt neem dan contact op met de praktijk):

  • Niet willen eten en/of drinken.
  • Let er goed op dat je konijn poept!
  • Een konijn moet de hele dag door poepen, als je weinig of geen keutels ziet moet je aan een stilliggende darm denken.
  • Vieze ogen en/of vieze neus
  • Kwijlen, natte bek of kin, door kiesproblemen
  • Jeuk, ontstoken huid of korsten cq schilfers
  • Ontstoken huid bij de anus door ontlasting en/of urine
  • Diarree
  • Sloom, stil in een hoekje zitten
  • Een scheve kopstand (torticollis, headtilt of draainek)
  • Een verlamde of slappe achterhand (vaak is de oorzaak E. Cuniculi)
  • Knarsetanden, erg onrustig zijn of juist langgerekt liggen van de pijn
  • Encephalotozoon
  • Een abces
  • Parasieten
  • Maagdarmproblemen

Bij konijnen komt een akelige ziekte voor die zich voordoet met verschillende symptomen, zoals daar zijn:

  • hersenproblemen: oogproblemen, draainek of tollen om de lengteas
  • achterhandsproblemen: slappe of verlamde achterpoten
  • blaas of nierproblemen

Helaas zien we vaak abcessen bij konijnen. Het streven is om het abces in zijn geheel operatief te verwijderen. De pus in het abces is dik vloeibaar tot kaasachtig.

Door verkeerde voeding kunnen gebitsproblemen ontstaan die kaakabcessen kunnen veroorzaken.

Parasieten zoals mijten, vlooien en luizen kunnen jeuk, haaruitval en schilfering geven. Gebruik niet zomaar middelen die u bij de hond of kat zou gebruiken, want deze kunnen giftig zijn voor het konijn. Pas ook op vliegen in de buurt van uw konijn deze kunnen eitjes in de huid leggen en de larven die hieruit komen kunnen grote schade aanbrengen.

Er wordt wel eens een middel met de werkzame stof fipronil (= Frontline) voorgeschreven voor het konijn vloooien, teken of vachtmijten te bestrijden, maar: Gebruik nooit Frontline (van Merial). Dit kan dodelijk zijn voor het konijn!

Mocht uw konijn last van parasieten hebben dan is het van belang te beoordelen om welke parasiet het gaat. Hierna kan een gerichte behandeling met behulp van medicijnen worden gegeven.


Vachtmijt
Jeuk, kale plekken, losse haren en schilfering. Als dit bij een konijn gevonden wordt is er vaak sprake van vachtmijt.

Schurft of huidmijt
Jeuk, kale plekken, korsten en losse haren. Als dit bij een konijn gevonden wordt is er vaak sprake van schurft.

Oormijt
Jeuk, schudden met de kop, flapperen met de oren en bruinige korsten in de oren wijst op een infectie met oormijten.
Pas op: het is erg besmettelijk voor andere konijnen!

Vlooien
Konijnen kunnen last hebben van vlooien. Soms zijn er vlooien op het konijn zonder dat je dit merkt als eigenaar. Denk er altijd aan dat maar 5% van de totale vlooien populatie op het dier te vinden is!

Gebruik absoluut geen frontline bij het konijn om vlooien te bestrijden!


Myasis of madenziekte
Wees vooral in de zomermaanden alert op de aanwezigheid van groene vliegen in de buurt van uw konijn. Ze kunnen eieren leggen rond de anus, met name wanneer het konijn diarree heeft.

Wanneer de eieren uitkomen, kruipen de maden onder de huid en richten enorme schade aan. Om dit te voorkomen dient u iedere dag het konijn onder de staart te controleren of er geen ontlasting aan de vacht gekleefd zit. Controleer ook altijd of het hok schoon is.


Diarree oftewel afwijkend gevormde ontlasting wordt vaak veroorzaakt door voedingsproblemen. Er is dan geen sprake van echte diarree maar het zijn de keutels uit het caecum (de blindedarm) die niet opgegeten worden. Zie ook bovenaan bij het hoofdstuk "Diersoort" en "voeding".

Andere vormen van afwijkende ontlasting kunnen veroorzaakt worden door coccidiën of wormen.

Stille darm

We zien vaak bij konijnen dat ze een stilliggende darm hebben tgv pijn, stress of andere oorzaken. Er zijn dan geen of weinig keutels te zien en de eetlust is slecht. We noemen dit stille darm of paralytische ileus.
Een enkele keer zien we een konijn met gas in de maag of darmen. Vooral een overvulde met gasgevulde maag moet als spoedgeval beschouwd worden.

Wormen bij het konijn

Een worm die veel voorkomt bij het konijn is de Passalurus Ambiguus of pinworm. Deze zit vaak in de blinde darm en kan problemen zoals buikpijn en een stille darm veroorzaken.

Cookies helpen ons om de website beter op u af te stemmen. Door deze website te gebruiken gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Meer info | Afsluiten